Drie honden

In een boek van Iris Murdoch, in een aflevering van Futurama, in een boek van William Maxwell. Drie honden in paniek, met wie het niet goed afloopt.

Online zijn nu steeds honden en katten te zien – dat wil zeggen, op de plaatsen waar ik kennelijk steeds zoek en vind, niet in het algemeen op het internet. Op mijn internet. Ze zijn schattig, of grappig, ze zijn een dagelijks medicijn. Heb drie keer hysterisch aan de telefoon gehangen met mijn moeder, wat zij fijn vond – eindelijk contact – en ik later enorm vervelend, toen mijn katten ziek of dood waren. In een depressie is een kat een lifeline, en kunst ook. Misschien weten makers dat, en letten ze daarom op honden en katten, en laten ze daarom ruimte voor hen.

De hond van Iris Murdoch (in The Bell geloof ik) is een zwarte labrador. Hij komt niet erg veel voor eerst, hij ligt hier en daar in de mand, wordt soms uitgelaten, maar hij dringt op de voorgrond van haar beschrijvingen als er problemen komen. Alsof hij die problemen zelf belichaamt loopt hij nerveus en zacht jankend heen- en weer in de kamer, van zijn ene eigenaresse naar de andere, en wordt hij banger en banger, gaat hij hoger en hoger piepen. Na een paar maal zijn gedrag beschreven te hebben laat Murdoch hem los, gaat uit zijn hoofd en kijkt weer van de afstand van de alleswetende verteller naar hem, en zegt iets ter afsluiting, zoiets als: de hond raakt nerveus, herkent dit van vorige baasjes (was geadopteerd uit het asiel) en weet al wat er komen gaat, dat hij straks weer thuisloos zal zijn. Zijn lot staat gelijk met het lot van de relatie die hij eerst kwam bevestigen – de twee vrouwen gaan samenwonen, zijn verliefd geworden, nemen een hond.

In Futurama, een serie van de makers van The Simpsons, reist een jongeman uit onze tijd naar de toekomst. Hij wordt ineens uit onze tijd gehaald, was aan het werk bij een pizzeria, en komt niet meer terug. Zijn hond zoekt hem en loopt naar de pizzeria en gaat daar buiten voor de deur zitten. Hij wacht tot zijn baasje naar buiten komt. Die komt niet. Hij blijft wachten, elke dag zit hij er. We zien hem zitten, gaan liggen, ouder worden, sterven voor de deur van de pizzeria, over een tijdsbestek van een jaar of tien. De hond bleef wachten. Deze aflevering is erg vreemd in deze serie. Hij betekent niets. Hij trekt geen conclusie, hij is geen clou of grap, de hond wordt niet ineens per ongeluk ook naar de toekomst gehaald, of er vindt geen grap plaats met hem en zijn baasje in het verleden. Het is gewoon een beschrijving van wat er achter bleef en waar niemand iets aan kon doen, een vreemde, machteloze eend in de bijt van een snarky comedy serie.

De hond van William Maxwell (in So long, see you tomorrow) is de ergste die ik tot nu toe tegenkwam. Ik begreep ten eerste niet waarom op de openingspagina van zijn kleine novelle – een heel serieus en intens boekje, een belangrijk boek, een klassieker – een plaatje stond van een hond. Het leek uit de toon te vallen, eerder een illustratie om een boek leuk te verkopen aan een totaal ander publiek. De hond ziet er zielig uit. Maar ik las er overheen, bladerde meteen verder en begon te lezen, bedoel ik. Maxwells hond is geen metafoor. Hij is een echt personage. Het boekje gaat over intensiteit, over enorm gevoelig zijn en welke pijnen je dan moet doorstaan, en de hond is daarin nog meer te beklagen dan de hoofdpersoon – zijn baasje. Of niet zijn baasje, zijn buurjongen, maar zijn jongen. Het jongetje moet weg, diens ouders gaan scheiden, en de hond blijft achter. De buurman van het jongetje ziet de hond gewoon als onderdeel van zijn bezittingen – net als de stal, het hek of de koeien, en als de hond na een tijd wachten in wanhoop ontsnapt, de stad vindt en miserabel lang en angstig naar het jongetje op zoek is en hem tenslotte vindt (!), haalt de eigenaar hem gewoon terug, legt weer aan het touw buiten, en verontschuldigt zich tegen de nieuwe mensen die het huis hebben gekocht. Die zoektocht van die hond, dat lange, panische, half verhongerde lopen door de stad, steekt boven al het leed in het boek uit, en dat wil hier echt wat zeggen. Het is niet om aan te zien hoe die hond het tegen alle verwachtingen in lukt om zijn redder te vinden, om meteen daarna gewoon weer teruggehaald te worden naar ellende en eenzaamheid. Alles voor niets. Het jongetje snapt het wel, wil de hond houden, smeekt zijn moeder, maar dat mag niet. Moeder is alleen maar bezig met wonen in een nieuwe stad, in een klein huis, hond is lastig, kan gewoon niet. Het boek gaat over hoe je pijn moet lijden als je gevoelig bent en hoe mensen om je heen dat niet begrijpen en hoe daar niets aan te doen is – en de hond beleeft deze situatie het meest intens.

Misschien is dat het wel, ook op internet, niet alleen dat wij ze nu zo nodig hebben als troost, die huisdieren die als kinderen worden gezien, maar ook wat de kunstenaar daar dan van maakt: wie goed op dieren let weet hoe moeilijk het leven is, hoeveel we allemaal onontkoombaar lijden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s